Vlierbes

Vlierbes is de bes van de zwarte vlier, Sambucus nigra. De struik groeit in heel Nederland langs bosranden en sloten. Wie vlierbes wil kopen, komt de rijpe bes tegen als siroop, extract of gedroogde bes.

Je kiest dan eerst een plantdeel en een vorm. Vlierbes en vlierbloesem komen van dezelfde struik, maar bevatten andere stoffen. Daarna let je op de sterkte van het extract en op de hoeveelheid per dag.

Op deze pagina lees je wat vlierbes is en hoe bes en bloesem verschillen. Je leest ook welke vormen er zijn, welke hoeveelheden gangbaar zijn en wat over veiligheid bekend is.

Waar wordt vlierbes voor gebruikt?

De zwarte vlier groeit in heel Europa. Als supplement wordt vooral de rijpe bes gebruikt, en daarnaast de bloesem.

Vlierbes wordt traditioneel gebruikt ter ondersteuning van de natuurlijke afweer van het lichaam*.

Voor vlierbes bestaan in de Europese Unie nog geen goedgekeurde gezondheidsclaims. De twee genoemde toepassingen worden nog officieel beoordeeld. Vlierbes is geen geneesmiddel en vervangt geen medicijnen.

*Gezondheidsclaim in afwachting van goedkeuring door de Europese Commissie.

Wat wel vastligt, is wat erin zit. De vlierbes is donkerpaars door anthocyanen, een groep paarse kleurstoffen uit planten. De bes bevat daar grote hoeveelheden van [3].

Ook de rijpheid van de bes telt mee. Tijdens het rijpen nemen de suikers en de anthocyanen toe. Het gehalte aan flavonoïden, een andere groep plantenstoffen, daalt juist [4].

Wat is het verschil tussen vlierbes en vlierbloesem?

Vlierbes is de rijpe vrucht; vlierbloesem is de romige bloem van dezelfde struik. Ze worden apart geoogst en apart verwerkt. Hun samenstelling verschilt duidelijk.

In onderzoek zijn blad, bloesem en bes van dezelfde struik naast elkaar gelegd. De gehaltes aan plantenstoffen bleken per plantdeel duidelijk te verschillen [2].

De bes is donkerpaars; de bloesem is licht van kleur. Die kleur komt van de anthocyanen in de bes [3].

Kies bes of bloesem dus bewust. Op het etiket hoort te staan welk plantdeel is gebruikt: fructus voor de bes, flos voor de bloesem.

Welke vormen vlierbes kun je kopen?

Vlierbes zie je in zes gangbare vormen. Elke vorm verschilt in sterkte, in gebruiksgemak en in hoeveel je er precies van weet.

Capsules met vlierbes extract

Dit is de meest geconcentreerde vorm. Het sap of de hele bes wordt ingedampt tot poeder en in een capsule gedaan. Op het etiket staat de hoeveelheid extract per capsule, meestal 300 tot 500 mg.

Vaak staat er ook een verhouding bij, bijvoorbeeld 64:1. Dat betekent dat 64 gram bes is ingedikt tot 1 gram extract.

Kies capsules als je een vaste, meetbare hoeveelheid wilt zonder suiker. Let wel op die verhouding, want zonder dat getal weet je niet hoe sterk het extract is.

Vlierbessiroop

Siroop is ingedikt vlierbessensap, meestal met suiker of een zoetstof. Je neemt het per lepel of aangelengd in water. Flessen van 120 tot 500 milliliter zijn gangbaar.

Let op het verschil tussen een kruidenpreparaat en een gewone limonadesiroop. De eerste is bedoeld als supplement, de tweede als drank.

Kies siroop als je liever geen capsules slikt of iets voor kinderen zoekt. Kijk dan wel naar het suikergehalte per portie.

Vlierbes tinctuur

Een tinctuur is een vloeibaar aftreksel op alcohol, soms op glycerine en dan alcoholvrij. Op de fles staat een verhouding, bijvoorbeeld 1:5. Je neemt druppels in wat water.

Flesjes van 50 tot 150 milliliter zijn gebruikelijk. Sommige tincturen worden gemaakt van de jonge knoppen van de vlier in plaats van de bes.

Kies een tinctuur als je flexibel wilt doseren. Gebruik je liever geen alcohol, kies dan een variant op glycerine.

Gedroogde vlierbessen

Gedroogde bessen koop je los, van 80 gram tot 1 kilo. Je kookt ze of je trekt er een aftreksel van. Het gehalte aan werkzame stoffen per kop ligt niet vast.

Kies gedroogde bessen als je zelf wilt bereiden en geen vaste dosering zoekt. Wil je een meetbare hoeveelheid, kies dan een extract.

Vlierbloesem thee

Gedroogde vlierbloesem trek je als thee; de smaak is mild en bloemig. Je koopt hem los per 80 tot 250 gram of in theezakjes. Vaak is hij gemengd met andere kruiden, zoals tijm, salie of groene thee.

Kies bloesemthee als je de bloem wilt gebruiken en van een milde smaak houdt. Zoek je juist de bes, let dan goed op het etiket.

Gummies, tabletten en bruistabletten

Deze vormen bevatten vlierbesextract in een kauwbare of oplosbare basis. Ze zijn bedoeld voor wie geen capsule wil slikken.

Let op toegevoegde suikers en zoetstoffen. De hoeveelheid extract per stuk is meestal lager dan in een capsule.

Kies deze vorm vooral op gebruiksgemak. Vergelijk daarbij de hoeveelheid extract per dagdosering, niet het aantal stuks.

Combinaties met vitamine C, zink of andere kruiden

Vlierbes wordt vaak samen met vitamine C, zink of echinacea verkocht. Elk ingrediënt heeft dan een eigen hoeveelheid op het etiket.

Kies een combinatie als je meerdere ingrediënten in één product wilt. Kies puur vlierbes als je gericht op de hoeveelheid extract wilt vergelijken.

Hoeveel vlierbes per dag is gangbaar?

Voor vlierbes bestaat geen aanbevolen dagelijkse hoeveelheid. Het is een kruid en geen voedingsstof; een tekort aan vlierbes bestaat niet.

De meeste capsules op de markt bevatten 300 tot 500 mg extract per stuk. Etiketten komen meestal uit op één tot drie capsules per dag.

Bij siroop ligt een portie meestal tussen 5 en 15 milliliter. Bij tincturen gaat het doorgaans om 20 tot 40 druppels, verdeeld over de dag.

Een officiële veilige bovengrens voor vlierbes is er niet. Houd daarom de dagdosering van het etiket aan en neem niet meer dan daar staat.

Waar let je op als je vlierbes koopt?

Niet elk vlierbesproduct is hetzelfde. Deze punten maken het verschil:

• Plantdeel — fructus is de bes, flos de bloesem; blad, bast en wortel horen niet in een supplement.
• Soortnaam — de wetenschappelijke naam is Sambucus nigra; die hoort op de verpakking te staan.
• Extractverhouding — een getal als 64:1 zegt hoe sterk de bes is ingedikt tot extract.
• Hoeveelheid per dagdosering — vergelijk milligrammen extract, niet het aantal capsules of lepels.
• Suiker — siropen, gummies en kauwtabletten bevatten vaak suiker; kijk naar de portie.
• Verwerking — siroop en extract zijn al verhit verwerkt, gedroogde bessen kook je zelf.

Moet je vlierbessen verhitten?

Verhit vlierbessen voor gebruik. Bast, blad en wortel van de vlier bevatten sambunigrine, een stof die blauwzuur kan afgeven. Gekookte bessen dragen dat risico niet [5].

De bes zelf is van alle onderzochte plantdelen het armst aan cyanogene glycosiden. Dat zijn plantenstoffen die blauwzuur kunnen afgeven. Een onderzoek mat 0,11 microgram per gram bes aan de heuvelvoet en 0,59 microgram op de top [2].

De onderzoekers noemen bes en bloesem van die heuvelvoet geschikt voor matige consumptie [2].

Houd je dus aan de rijpe bes en laat blad, bast en wortel weg. Siroop, extract en capsules uit de winkel zijn al verwerkt.

Veelgestelde vragen over vlierbes supplementen

Wat is het verschil tussen vlierbes en elderberry?

Elderberry is het Engelse woord voor vlierbes. Op etiketten zie je beide termen, vaak naast de Latijnse naam Sambucus nigra. Het gaat om dezelfde plant en, als er fructus bij staat, om hetzelfde plantdeel.

Wat betekent 64:1 op een vlierbes extract?

Een verhouding van 64:1 betekent dat 64 gram bes is ingedikt tot 1 gram extract. Hoe hoger het eerste getal, hoe geconcentreerder het extract. Het getal zegt niets over het gehalte aan één bepaalde stof.

Mag je vlierbes gebruiken tijdens de zwangerschap?

Het advies is om tijdens zwangerschap en borstvoeding geen kruidenpreparaten te gebruiken. Overleg bij twijfel met je verloskundige, arts of apotheker [1].

Over de overgang van vlierbes in moedermelk zijn geen gegevens bekend [5].

Kun je vlierbes combineren met medicijnen?

Kruidenpreparaten kunnen schadelijk zijn als je ze tegelijk met medicijnen inneemt. Ze kunnen de werking van een medicijn verminderen of juist versterken [1].

Gebruik je medicijnen, overleg dan eerst met je arts of apotheker.

Kunnen kinderen vlierbessiroop gebruiken?

Er bestaan siropen en extracten die speciaal voor kinderen zijn samengesteld, met een kleinere portie. Houd de leeftijdsgrens en de portie van het etiket aan. Bewaar kruidenpreparaten altijd buiten het bereik van kinderen [1].

Heeft vlierbes bijwerkingen?

Vlierbespreparaten veroorzaken zelden allergische reacties. Verder is vooral de verwerking van belang, want rauwe bessen horen niet in een supplement [5].

Gebruik je medicijnen, of ben je zwanger, overleg dan eerst met je arts.

Voor 21:00 besteld, dezelfde dag verzonden. Twijfel je welke vorm bij jou past? Onze klantenservice denkt graag met je mee.

Bronnen

1. Voedingscentrum, "Kruidenpreparaten." [Online]. Beschikbaar: https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/kruidenpreparaten.aspx [Geraadpleegd: 13 okt. 2026].
2. M. Senica, F. Stampar, R. Veberic en M. Mikulic-Petkovsek, "The higher the better? Differences in phenolics and cyanogenic glycosides in Sambucus nigra leaves, flowers and berries from different altitudes," Journal of the Science of Food and Agriculture, vol. 97, nr. 8, pp. 2623-2632, jun. 2017. [Online]. Beschikbaar: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27734518/
3. R. F. R. da Silva, J. C. M. Barreira, S. A. Heleno, L. Barros, R. C. Calhelha en I. C. F. R. Ferreira, "Anthocyanin profile of elderberry juice: a natural-based bioactive colouring ingredient with potential food application," Molecules, vol. 24, nr. 13, art. 2359, jun. 2019. [Online]. Beschikbaar: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31247974/
4. S. S. Ferreira, P. Silva, A. M. Silva en F. M. Nunes, "Effect of cultivar, maturation stage, and year on sugar and phenolic composition of elderberries," Journal of the Science of Food and Agriculture, vol. 103, nr. 4, pp. 2023-2036, mrt. 2023. [Online]. Beschikbaar: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36229866/
5. National Institute of Child Health and Human Development, "Elderberry," in Drugs and Lactation Database (LactMed). Bethesda, MD, VS: NICHD, 15 apr. 2025. [Online]. Beschikbaar: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30000895/

Inhoudelijk gecontroleerd door Jochum Smid, Biobased Chemicus. Laatst bijgewerkt op 13 oktober 2026.

Een voedingssupplement is een aanvulling op de voeding en geen vervanging van een gezonde, gevarieerde voeding.