Vitamine A

Vitamine A is een vitamine die oplost in vet. Een vitamine A supplement vult aan wat je uit je voeding haalt, voor je ogen, je huid en je weerstand.

Een vitamine A supplement bevat retinol of bètacaroteen. Retinol is de vorm die je lichaam direct kan gebruiken en komt uit dierlijke bronnen. Bètacaroteen komt uit plantaardige bronnen; je lichaam zet het pas om in retinol als dat nodig is.

Dat verschil bepaalt je keuze. Hieronder lees je hoeveel je per dag nodig hebt, hoe de vormen verschillen en waarom de bovengrens telt.

Waar is vitamine A goed voor?

Vitamine A speelt een rol in verschillende processen in je lichaam. De volgende gezondheidseffecten zijn officieel goedgekeurd voor gebruik in de Europese Unie:

• Vitamine A draagt bij tot de instandhouding van een normaal gezichtsvermogen
• Vitamine A draagt bij tot de instandhouding van een normale huid
• Vitamine A draagt bij tot de instandhouding van normale slijmvliezen
• Vitamine A draagt bij tot de normale werking van het immuunsysteem
• Vitamine A draagt bij tot een normaal metabolisme van ijzer
• Vitamine A speelt een rol in het celspecialisatieproces

Deze omschrijvingen gelden voor vitamine A als voedingsstof. Of die vitamine A uit retinol of uit bètacaroteen komt, maakt daarvoor niet uit.

Hoeveel vitamine A per dag heb je nodig?

Voor vitamine A bestaat een aanbevolen dagelijkse hoeveelheid, afgekort ADH. Dat is wat je per dag uit alle bronnen samen nodig hebt. De voedingsnormen voor volwassenen komen van de Gezondheidsraad [2].

De normen staan in microgram RAE. Dat is de rekeneenheid voor vitamine A: 1 RAE is 1 microgram retinol en 12 microgram bètacaroteen [1].

Via je voeding krijg je meestal voldoende vitamine A binnen. De Gezondheidsraad adviseert daarom niet om een supplement met vitamine A te gebruiken.

Gebruik je er toch een, houd dan maximaal 100% van de ADH aan. Dat is 800 microgram voor een man en 680 microgram voor een vrouw.

Toch haalt niet iedereen die hoeveelheid. Bijna de helft van de jongens en meisjes van 14 tot 17 jaar krijgt te weinig vitamine A binnen. Bij volwassen Nederlanders gaat het om 10 tot 30% [3].

Welke vormen vitamine A supplementen zijn er?

Vitamine A supplementen verschillen op twee punten. Welke vorm van vitamine A erin zit, en hoe je hem inneemt.

Retinylpalmitaat en retinylacetaat

Retinol is de actieve vorm van vitamine A. In supplementen zit retinol bijna altijd als ester: retinylpalmitaat of retinylacetaat. Een ester is een stabiele verbinding die minder snel afbreekt.

Je darm splitst die ester weer, waarna je lichaam de retinol opneemt. Vitamine A lost op in vet, dus een maaltijd met wat vet helpt bij de opname [4].

Deze vorm hoeft je lichaam niet eerst om te zetten. Let hier wel op de hoeveelheid, want de bovengrens geldt juist voor retinol.

Bètacaroteen (provitamine A)

Bètacaroteen heet ook wel provitamine A: het is de plantaardige voorloper van vitamine A. Je lichaam zet bètacaroteen om, en doet dat naar behoefte. Daardoor bouw je via deze route niet snel te veel retinol op.

De omzetting is niet één op één. Je hebt flink wat bètacaroteen nodig voor één microgram retinol. Hoe goed de omzetting verloopt, verschilt bovendien per persoon en per voedingsmiddel [4].

Bètacaroteen is altijd plantaardig en dus geschikt voor veganisten. Supplementen bevatten meestal 15 tot 35 mg bètacaroteen per dagdosering.

Capsules, softgels en tabletten

Capsules en softgels zijn de gangbaarste vorm. Een softgel is een zachte capsule met de vitamine al opgelost in olie. Vitamine A tabletten bestaan ook, maar kom je minder vaak tegen.

Op het etiket staat de sterkte in microgram of in IE, internationale eenheden. Retinol-capsules op de markt bevatten vaak 4000 IE per stuk.

Reken IE en microgram niet zelf om. Vergelijk producten in de eenheid die op het etiket staat.

Vitamine A druppels

Vloeibare vitamine A zit opgelost in olie. Je doseert per druppel, dus je stemt de hoeveelheid precies af. Dat is handig als slikken lastig gaat.

In druppelvorm zie je vitamine A vaak samen met vitamine E in één flesje.

Kies druppels als je flexibel wilt doseren, en een capsule voor elke dag dezelfde vaste hoeveelheid.

Levertraan en combinaties met vitamine D

Levertraan is olie uit vislever. Het bevat van nature zowel vitamine A als vitamine D, en is dus niet plantaardig. De hoeveelheid vitamine A per dosering kan hier hoog uitvallen.

Gebruik je daarnaast een multivitamine? Tel dan alle bronnen bij elkaar op, zodat je onder de bovengrens blijft.

Kort samengevat: wil je vitamine A gericht aanvullen, dan ligt retinol voor de hand. Wil je de kans op een te hoge inname klein houden of zoek je plantaardig, dan past bètacaroteen beter.

Hoeveel vitamine A is te veel?

De aanvaardbare bovengrens is de hoogste hoeveelheid per dag die nog veilig is. Vitamine A uit dierlijke producten en uit supplementen hoopt zich op in je lichaam. Bètacaroteen uit groente en fruit doet dat niet.

De bovengrens hieronder gaat dus over retinol, niet over bètacaroteen uit voeding.

Lever en leverproducten bevatten veel vitamine A. Voor rokers is het advies om geen supplement met provitamine A bètacaroteen te slikken. Dat gaat vooral om hoge doseringen, meer dan 15 mg per dag [1].

Waar let je op bij een vitamine A supplement?

Met deze punten vergelijk je producten snel en eerlijk:

• Vorm — retinylpalmitaat en retinylacetaat zijn retinol; bètacaroteen is de plantaardige voorloper.
• Eenheid — sterktes staan in microgram of in IE; vergelijk altijd in dezelfde eenheid.
• Totale inname — tel een multivitamine, levertraan en losse supplementen bij elkaar op.
• Plantaardig — bètacaroteen is altijd plantaardig, en er bestaat ook vegan retinylacetaat.
• Innamevorm — druppels voor flexibel doseren, capsules voor een vaste hoeveelheid per keer.
• Innamemoment — neem vitamine A bij een maaltijd met wat vet.

Veelgestelde vragen over vitamine A supplementen

Wat is het verschil tussen retinol en bètacaroteen?

Retinol is de actieve vorm van vitamine A en komt uit dierlijke bronnen. Bètacaroteen is provitamine A, de plantaardige voorloper die je lichaam zelf omzet. Die omzetting gebeurt naar behoefte, waardoor je via bètacaroteen minder snel te veel binnenkrijgt.

Mag je een vitamine A supplement gebruiken als je zwanger bent?

Voor zwangeren is het advies om geen supplement met vitamine A (retinol) te slikken. Te veel vitamine A verhoogt de kans op aangeboren afwijkingen bij de baby. Het advies is ook om geen lever te eten en leverproducten te beperken; overleg bij twijfel met je verloskundige [1].

Is vitamine A goed voor je huid?

Voor de huid bestaat een officieel goedgekeurde omschrijving: vitamine A draagt bij tot de instandhouding van een normale huid. Dat gaat over vitamine A als voedingsstof, dus over wat je binnenkrijgt. Crèmes met retinol of vitamine A-zuur zijn iets anders; die breng je op je huid aan.

Waarom is te veel vitamine A schadelijk?

Vitamine A lost op in vet en slaat op in je lichaam, vooral in de lever. Een overschot plas je dus niet zomaar uit, zoals bij vitamine C. Daarom geldt voor vitamine A een aanvaardbare bovengrens per dag [4].

Hoe weet je of je te weinig vitamine A binnenkrijgt?

Dat merk je niet zomaar aan jezelf; alleen onderzoek via de huisarts geeft uitsluitsel. Uit onderzoek blijkt wel dat een deel van de Nederlanders minder binnenkrijgt dan aanbevolen. Bij volwassen Nederlanders gaat het om 10 tot 30% [3].

Kun je vitamine A combineren met andere supplementen?

Ja, dat kan. Vitamine A zit vaak al in een multivitamine en in levertraan, daar samen met vitamine D. Tel in dat geval alle bronnen bij elkaar op, zodat je onder de bovengrens blijft.

Bestaat er een vegan vitamine A supplement?

Ja, bètacaroteen is altijd plantaardig; het komt uit planten en algen. Daarnaast bestaat er vegan retinylacetaat, gemaakt zonder dierlijke grondstoffen. Het etiket vermeldt of een product vegan is.

Voor 21:00 besteld, dezelfde dag verzonden. Twijfel je tussen retinol en bètacaroteen? Onze klantenservice denkt graag met je mee.

Bronnen

1. Voedingscentrum, "Vitamine A." [Online]. Beschikbaar: https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/vitamine-a.aspx [Geraadpleegd: 8 okt. 2026].
2. Gezondheidsraad, "Voedingsnormen voor vitamines en mineralen voor volwassenen," 18 september 2018. [Online]. Beschikbaar: https://www.gezondheidsraad.nl/documenten/2018/09/18/voedingsnormen-voor-vitamines-en-mineralen-voor-volwassenen [Geraadpleegd: 8 okt. 2026].
3. RIVM, "Gevolgen tekort vitamine A lijken beperkt," 9 juni 2020. [Online]. Beschikbaar: https://www.rivm.nl/nieuws/gevolgen-tekort-vitamine-lijken-beperkt [Geraadpleegd: 8 okt. 2026].
4. M. Carazo e.a., "Vitamin A Update: Forms, Sources, Kinetics, Detection, Function, Deficiency, Therapeutic Use and Toxicity," Nutrients, vol. 13, nr. 5, p. 1703, mei 2021. [Online]. Beschikbaar: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34069881/

Inhoudelijk gecontroleerd door Jochum Smid, Biobased Chemicus. Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026.

Een voedingssupplement is een aanvulling op de voeding en geen vervanging van een gezonde, gevarieerde voeding.