Cranberry

Cranberry, dat je als supplement kunt kopen, is de grote veenbes (Vaccinium macrocarpon). Het is een rode, zure bes uit Noord-Amerika. In supplementen zit de bes als extract, als poeder van de hele vrucht of als vloeibaar concentraat.

Wil je cranberry kopen, dan draait de keuze om één getal: de hoeveelheid proanthocyanidinen, kortweg PAC's, per dagdosering. Daarnaast kies je tussen extract, heel-vruchtpoeder en vloeibare vormen. En tussen puur cranberry en een combinatie met D-mannose of vitamine C.

Op deze pagina lees je wat cranberry bijzonder maakt en hoe het verschilt van D-mannose. Daarna vergelijk je de vormen. Ook lees je hoe je het PAC-gehalte leest en wat er bekend is over dosering en veiligheid.

Wat is cranberry en welke stof maakt de bes bijzonder?

Cranberry is rijk aan flavan-3-olen, een groep plantstoffen (polyfenolen): gemiddeld 419 mg per 100 gram verse bessen. Een groot deel daarvan bestaat uit proanthocyanidinen, PAC's: ketens van meerdere flavan-3-olen aan elkaar. In cranberry heeft 51 tot 91 procent van de PAC's minstens één A-type verbinding [1].

De meeste andere vruchten bevatten B-type PAC's. Een A-type verbinding is een extra zuurstofbrug tussen twee bouwstenen. Die brug maakt het molecuul stabieler [2].

Op cranberry-supplementen staat daarom vaak "PAC type A" of een aantal milligram PAC. Dat getal is de maat waarop extracten worden gestandaardiseerd. Gestandaardiseerd betekent dat elke dosis een vaste hoeveelheid van die stof bevat.

Waar worden cranberry pillen voor gebruikt?

Mensen nemen cranberry pillen als geconcentreerde vorm van de bes, als aanvulling op hun voeding. Het is een keuzesupplement: er bestaat geen aanbevolen dagelijkse hoeveelheid en geen tekort, zoals bij vitaminen.

Voor cranberry is in de Europese Unie geen gezondheidsclaim goedgekeurd. Dat geldt voor extract, poeder en sap. Combinaties met vitamine C dragen wel de claims van vitamine C, maar die zeggen niets over de cranberry zelf.

Waar je wél op kunt vergelijken: de vorm, de hoeveelheid PAC per dag en de meetmethode achter dat getal. En op wat er verder in het product zit.

Wat is het verschil tussen cranberry en D-mannose?

Cranberry en D-mannose worden vaak samen verkocht, maar het zijn heel verschillende stoffen. Cranberry-extract levert polyfenolen, met de A-type PAC's als kenmerkende stof. D-mannose is een enkelvoudige suiker die sterk op glucose lijkt [8].

Dat verschil zie je terug op het etiket. Cranberry doseer je in milligrammen PAC, meestal tientallen milligrammen per dag. D-mannose doseer je in grammen, meestal 500 mg tot 3 gram per dag.

Cranberry bevat wel wat mannose, maar vooral gebonden in suikerketens. In een cranberry-extract zit die mannose dus niet als losse, afgemeten hoeveelheid [8].

Kies puur cranberry als je specifiek de PAC's wilt vergelijken. Kies een combinatie als je bewust beide stoffen wilt, en controleer dan van elk de dagdosering. Voor geen van beide bestaat een goedgekeurde claim.

Welke vormen cranberry supplementen zijn er?

Cranberry is er als extract in capsules en tabletten, als poeder van de hele vrucht en als vloeibaar concentraat. Elke vorm bestaat puur en als combinatieproduct. Gedroogde bessen en sap zijn voeding, geen supplement; sap komt hieronder kort aan bod omdat mensen het vaak vergelijken.

Cranberry-extract in capsules en tabletten

Een extract is een geconcentreerd deel van de bes. Capsules en tabletten bevatten meestal 200 tot 500 mg extract per stuk. Vaak zijn ze gestandaardiseerd op een vast aantal milligram PAC per dagdosering.

Sommige etiketten noemen een hoog getal zoals "5000 mg". Dat is dan de hoeveelheid verse bes waaruit het extract is gemaakt, niet het gewicht in de capsule.

Kies een extract als je wilt vergelijken op mg PAC per dag. Let daarbij op de meetmethode (zie verderop).

Poeder van de hele vrucht

Heel-vruchtpoeder is de gedroogde en vermalen bes, inclusief schil en pitjes. Het PAC-gehalte staat vaak als percentage op het etiket, bijvoorbeeld 4 tot 5 procent. De capsules zijn meestal 400 tot 500 mg en je neemt er vaak 2 tot 3 per dag.

Kies heel-vruchtpoeder als je liever de complete bes neemt dan één geconcentreerd deel. Reken het percentage wel om naar milligram per dag om producten te vergelijken.

Vloeibaar: tinctuur, diksap en sap

Een tinctuur of vloeibaar extract druppel je in water; diksap en sap zijn voedingsmiddelen. Bij het persen en verhitten gaat een deel van de plantstoffen verloren. Sap bevat 89 tot 230 mg PAC per liter [1].

Sap bevat ook veel suiker: gemiddeld ongeveer evenveel als frisdrank. Diksap is nog geconcentreerder [5].

Kies een tinctuur als je geen capsules wilt slikken. Vergelijk sap niet met een supplement: de hoeveelheid PAC per portie is lager en de suiker weegt mee.

Combinaties met D-mannose, vitamine C en kruiden

Veel producten combineren cranberry met D-mannose, vitamine C, berendruif (Arctostaphylos uva-ursi), hibiscus of probiotica. In een combinatie is de hoeveelheid cranberry per dosis vaak lager dan in een puur product.

Kies een combinatie als je bewust meerdere stoffen wilt. Kruiden zoals berendruif hebben eigen aanwijzingen op het etiket, onder meer over gebruiksduur; lees die goed.

Hoeveel cranberry per dag is gangbaar?

Voor cranberry bestaat geen aanbevolen dagelijkse hoeveelheid. De hoeveelheid op het etiket is een keuze van de fabrikant.

De meeste gestandaardiseerde extracten leveren 36 mg PAC per dagdosering; er zijn ook producten met meer. In extractgewicht komt dat meestal neer op 200 tot 500 mg extract, 1 tot 2 keer per dag. Heel-vruchtpoeder komt vaak uit op 1 tot 1,5 gram poeder per dag.

Praktische tips voor de inname:

• Water — neem capsules en tabletten in met een glas water.
• Moment — er is geen vast tijdstip; veel etiketten adviseren inname bij een maaltijd.
• Vergelijken — kijk naar mg PAC per dag, niet alleen naar mg extract of het aantal capsules.
• Etiket — houd de hoeveelheid op het etiket aan en neem niet meer dan daar staat.

Een officiële maximale gebruiksduur is niet vastgesteld. Gebruik je cranberry langdurig elke dag, bespreek dat dan met je huisarts.

Hoe lees je het PAC-gehalte op het etiket?

Het PAC-gehalte wordt meestal gemeten met de DMAC-methode, een kleurreactie met de stof dimethylaminocinnamaldehyde. De gangbare standaardversie gebruikt procyanidine A2 als ijkstof en is in meerdere laboratoria gevalideerd. Ook dan lopen de uitkomsten tussen laboratoria nog gemiddeld zo'n 16,9 procent uiteen [3].

Andere methoden geven andere getallen. Meet je dezelfde stof met een andere ijkstof of een ander type test, dan valt de uitkomst duidelijk anders uit. Dat komt doordat de kleurreactie per PAC-structuur anders reageert [4].

Vergelijk daarom alleen producten die dezelfde methode noemen, bij voorkeur "DMAC" of "BL-DMAC". Een etiket zonder methode zegt weinig over de werkelijke hoeveelheid.

Wat zijn de bijwerkingen van cranberry en met welke medicijnen let je op?

Een systematische review noemt cranberry bij de voeding en kruiden die het bloedingsrisico bij de bloedverdunner warfarine kunnen verhogen. Gebruik je een bloedverdunner, overleg dan met je arts of apotheker voordat je cranberry neemt [7].

Voor kruidenpreparaten in het algemeen geldt: overleg het gebruik met je arts of apotheker als je medicijnen slikt. Ben je zwanger of geef je borstvoeding, neem dan uit voorzorg geen kruidenpreparaten [6].

Krijg je klachten, stop dan en neem bij aanhoudende klachten contact op met je huisarts.

Veelgestelde vragen over cranberry supplementen

Wat doet cranberry met je lichaam?

Cranberry levert vooral polyfenolen, met de A-type PAC's als kenmerkende stof. Effecten op de gezondheid zijn voor cranberry in de Europese Unie niet als claim goedgekeurd. Een deel van die PAC's zit gebonden in de vrucht en komt pas in de dikke darm beschikbaar [1].

Is cranberrysap hetzelfde als een cranberry supplement?

Nee. Een supplement levert een afgemeten hoeveelheid extract of poeder per dag, zonder de suiker uit sap. Cranberrysap is een voedingsmiddel met een lager PAC-gehalte per portie en met veel suiker, gemiddeld ongeveer evenveel als frisdrank [5].

Wat zijn de beste cranberry tabletten?

Er is geen "beste" voor iedereen. Goede tabletten en capsules noemen de hoeveelheid PAC per dag, de meetmethode en de plantsoort (Vaccinium macrocarpon). Kies daarnaast op vorm, puur of combinatie, en op een plantaardige capsule als je vegan eet.

Kun je cranberry gebruiken tijdens de zwangerschap?

Het advies is om dat niet te doen. Overleg met je verloskundige of arts als je toch cranberry wilt nemen. Cranberry-supplementen vallen onder kruidenpreparaten, en daarvoor geldt dat je ze tijdens zwangerschap en borstvoeding uit voorzorg niet gebruikt [6].

Hoe lang mag je cranberry capsules gebruiken?

Een officiële maximale gebruiksduur is er niet; etiketten noemen een dagdosering en soms een kuur van enkele weken. Houd je aan het etiket en bespreek langdurig dagelijks gebruik met je huisarts. Krijg je klachten, stop dan en neem contact op met je huisarts.

Voor 21:00 besteld, dezelfde dag verzonden. Twijfel je welke vorm bij jou past? Onze klantenservice denkt graag met je mee.

Bronnen

1. J. B. Blumberg, T. A. Camesano, A. Cassidy, P. Kris-Etherton, A. Howell, C. Manach et al., "Cranberries and their bioactive constituents in human health," Advances in Nutrition, vol. 4, nr. 6, pp. 618-632, nov. 2013. [Online]. Beschikbaar: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24228191/
2. Y. Zeng, L. Zhao, K. Wang, C. M. G. C. Renard, C. Le Bourvellec, Z. Hu et al., "A-type proanthocyanidins: Sources, structure, bioactivity, processing, nutrition, and potential applications," Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, vol. 23, nr. 3, art. e13352, mei 2024. [Online]. Beschikbaar: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38634188/
3. R. L. Prior, E. Fan, H. Ji, A. Howell, C. Nio, M. J. Payne et al., "Multi-laboratory validation of a standard method for quantifying proanthocyanidins in cranberry powders," Journal of the Science of Food and Agriculture, vol. 90, nr. 9, pp. 1473-1478, jul. 2010. [Online]. Beschikbaar: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20549799/
4. Y. Wang, A. P. Singh, W. J. Hurst, J. A. Glinski, H. Koo en N. Vorsa, "Influence of Degree-of-Polymerization and Linkage on the Quantification of Proanthocyanidins using 4-Dimethylaminocinnamaldehyde (DMAC) Assay," Journal of Agricultural and Food Chemistry, vol. 64, nr. 11, pp. 2190-2199, mrt. 2016. [Online]. Beschikbaar: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26923226/
5. Voedingscentrum, "Sappen en smoothies." [Online]. Beschikbaar: https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/vruchtensap.aspx [Geraadpleegd: 22 sep. 2026].
6. Voedingscentrum, "Kruidenpreparaten." [Online]. Beschikbaar: https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/kruidenpreparaten.aspx [Geraadpleegd: 22 sep. 2026].
7. C. S. S. Tan en S. W. H. Lee, "Warfarin and food, herbal or dietary supplement interactions: A systematic review," British Journal of Clinical Pharmacology, vol. 87, nr. 2, pp. 352-374, feb. 2021. [Online]. Beschikbaar: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32478963/
8. X. Hu, Y. Shi, P. Zhang, M. Miao, T. Zhang en B. Jiang, "d-Mannose: Properties, Production, and Applications: An Overview," Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, vol. 15, nr. 4, pp. 773-785, jul. 2016. [Online]. Beschikbaar: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33401842/

Inhoudelijk gecontroleerd door Jochum Smid, Biobased Chemicus. Laatst bijgewerkt op 22 september 2026.

Een voedingssupplement is een aanvulling op de voeding en geen vervanging van een gezonde, gevarieerde voeding.