Citroenmelisse

Citroenmelisse is een kruid uit de lipbloemenfamilie met blaadjes die naar citroen ruiken. De plant heet officieel Melissa officinalis en wordt ook melisse of lemon balm genoemd. Het blad werd van oudsher gebruikt in Europa, rond de Middellandse Zee en in het Midden-Oosten [6].

Wie citroenmelisse wil kopen als supplement, kiest vooral tussen extract in capsules of tabletten, tinctuur en thee. Die vormen verschillen in sterkte, in gebruiksgemak en in de hoeveelheid rozemarijnzuur. Rozemarijnzuur is de belangrijkste plantstof van citroenmelisse; fabrikanten gebruiken het als maatstaf voor de kwaliteit van een extract [4].

Op deze pagina lees je waar citroenmelisse voor wordt gebruikt en hoe je de vormen vergelijkt. Je leest ook wat er bekend is over gangbare hoeveelheden en over veiligheid.

Waar wordt citroenmelisse voor gebruikt?

Citroenmelisse staat bekend als rustgevend kruid. Mensen gebruiken het vooral om te ontspannen en tot rust te komen*. Daarnaast wordt het ingezet ter ondersteuning van een gezonde nachtrust en om makkelijker in slaap te vallen*.

Ook bij een gespannen, onrustig of prikkelbaar gevoel wordt citroenmelisse van oudsher gebruikt*. Verder nemen mensen het voor een positieve stemming en om geestelijk scherp te blijven*.

Een minder bekende toepassing is de ondersteuning van de spijsvertering*. Dat past bij de geschiedenis: het blad werd ook als groente en smaakmaker gebruikt [6].

Voor citroenmelisse zijn er nog geen goedgekeurde gezondheidsclaims in de Europese Unie. De genoemde toepassingen worden nog officieel beoordeeld.

*Gezondheidsclaim in afwachting van goedkeuring door de Europese Commissie.

Welke vormen citroenmelisse kun je kopen?

Citroenmelisse is er in vier gangbare vormen. Het verschil zit in de concentratie, de manier van innemen en de overige ingrediënten.

Capsules en tabletten met extract of bladpoeder

De meeste citroenmelisse capsules bevatten een droog extract van het blad. Een extract is een geconcentreerde vorm: de werkzame inhoud van een grotere hoeveelheid blad wordt eruit getrokken en ingedikt. Andere capsules bevatten gemalen blad, ook wel bladpoeder; dat is milder dan een extract.

Bij een gestandaardiseerd extract ligt het gehalte rozemarijnzuur vast. Gestandaardiseerd betekent dat elke dosis dezelfde hoeveelheid van die stof bevat, en dat percentage staat op het etiket.

Er bestaan ook smelttabletten, gummies en sprays met citroenmelisse extract; die bevatten per stuk vaak minder extract dan een capsule.

Kies capsules of tabletten met gestandaardiseerd extract als je precies wilt weten wat je binnenkrijgt. Dit is de vorm voor wie gericht wil doseren.

Citroenmelisse tinctuur en druppels

Een tinctuur is een vloeibaar extract, meestal getrokken op alcohol en water. Op het etiket staat vaak de verhouding tussen kruid en vloeistof; die zegt hoeveel blad erin zit. Het alcoholgehalte verschilt sterk per product.

Er zijn ook alcoholvrije citroenmelisse druppels op basis van glycerine. Je doseert druppel voor druppel, in een beetje water.

Druppels zijn handig als je moeite hebt met slikken of flexibel wilt doseren. Wil je geen alcohol, kies dan een variant op glycerine.

Citroenmelisse thee en gedroogd blad

Citroenmelisse thee bestaat uit gedroogd blad, los of in zakjes. Het is de mildste vorm. Hoeveel plantstoffen je per kop binnenkrijgt, hangt af van het gebruikte plantdeel en de bereiding en ligt niet vast [7].

Thee past bij wie een milde, drinkbare vorm zoekt. Zoek je een afgemeten dosis, kies dan een extract.

Combinaties met valeriaan, passiebloem, hop en kamille

Citroenmelisse wordt vaak gecombineerd met andere kruiden, zoals valeriaan, passiebloem, hop en kamille. Soms zit er ook L-theanine, magnesium of vitamine B6 bij. In zulke complexen is de hoeveelheid citroenmelisse per dosis vaak kleiner dan in een enkelvoudig product.

Een combinatie is logisch als je toch al meerdere kruiden overweegt. Wil je zelf bepalen hoeveel citroenmelisse je neemt, kies dan een enkelvoudig product.

Waar let je op bij een citroenmelisse extract?

Bij het vergelijken van extracten helpen deze punten:

• Plantdeel — het blad is de traditionele grondstof; het etiket vermeldt of er blad, kruid of bloem is gebruikt.
• Rozemarijnzuur — gestandaardiseerde extracten vermelden het percentage rozemarijnzuur; zonder dat percentage weet je niet hoe sterk het extract is.
• Extractverhouding — deze aanduiding zegt hoeveel blad er in één deel extract is verwerkt.
• Alcohol — bij tincturen staat het alcoholgehalte op het etiket; er zijn alcoholvrije varianten op glycerine.
• Keurmerk — biologische teelt herken je aan het Europese bio-logo op de verpakking.
• Samenstelling — controleer of het een enkelvoudig product is of een combinatie met andere kruiden.

Hoeveel citroenmelisse per dag is gangbaar?

Voor citroenmelisse bestaat geen aanbevolen dagelijkse hoeveelheid. Het is een kruid en geen voedingsstof, dus een tekort bestaat niet.

In onderzoek bij mensen werden dagdoseringen van 80 mg tot 5000 mg gebruikt. Dat gebeurde eenmalig of dagelijks tot 8 weken, als capsules, tabletten en thee [4].

Met gedroogd blad in capsules werden eenmalige doses van 600 mg, 1000 mg en 1600 mg getest. Ook 3 g per dag gedurende 8 weken is onderzocht [5].

Capsules met extract op de markt bevatten meestal 300 tot 600 mg citroenmelisse per capsule. Fabrikanten adviseren doorgaans één tot drie capsules per dag, bij een maaltijd of in de avond.

Een tinctuur doseer je in druppels; de hoeveelheid per dag hangt af van de sterkte en staat op het etiket. Houd bij elk product de dosering op het etiket aan.

Is citroenmelisse veilig?

Het blad bevat een etherische olie met citroengeur en plantstoffen zoals rozemarijnzuur. Als smaakstof in voeding is het kruid veilig, en bijwerkingen in onderzoek waren mild en kortdurend [2], [7].

Krijg je misselijkheid, overgeven, buikpijn, duizeligheid of een piepende ademhaling, stop dan en overleg met je huisarts [2].

Gebruik je kalmerende medicijnen of slaapmiddelen, overleg dan eerst met je arts of apotheker. In laboratoriumonderzoek toont citroenmelisse een licht kalmerende werking, en kruiden kunnen de werking van medicijnen versterken of verminderen [1], [3].

Heb je een schildklieraandoening of gebruik je schildkliermedicatie, overleg dan met je arts voordat je citroenmelisse neemt. In laboratoriumonderzoek remden waterige extracten van citroenmelisse ook de werking van TSH, het hormoon dat de schildklier aanstuurt [9].

Ben je zwanger of geef je borstvoeding? Het Voedingscentrum adviseert dan uit voorzorg geen kruidenpreparaten, en onderzoek naar effecten op zwangerschap en vruchtbaarheid ontbreekt [1], [8].

Citroenmelisse is ondanks het wijdverbreide gebruik als supplement niet in verband gebracht met leverschade [3].

Gebruik citroenmelisse niet zonder overleg met een arts of apotheker:

• tijdens zwangerschap of borstvoeding;
• naast kalmerende medicijnen of slaapmiddelen;
• bij een schildklieraandoening of schildkliermedicatie.

Veelgestelde vragen over citroenmelisse supplementen

Waar is citroenmelisse goed voor?

Citroenmelisse wordt vooral gebruikt om te ontspannen en tot rust te komen, en ter ondersteuning van een gezonde nachtrust*. Ook bij een gespannen of onrustig gevoel en voor de spijsvertering wordt het van oudsher ingezet*. Deze toepassingen worden in Europa nog officieel beoordeeld.

Is melisse hetzelfde als citroenmelisse en lemon balm?

Ja, melisse, citroenmelisse en lemon balm zijn drie namen voor dezelfde plant: Melissa officinalis. Lemon balm is de Engelse naam en staat vaak op etiketten van buitenlandse producten. Zie je een van deze namen op een etiket, dan gaat het om hetzelfde kruid.

Wat zijn de bijwerkingen van citroenmelisse?

Citroenmelisse wordt meestal goed verdragen. Krijg je toch klachten, neem dan contact op met je huisarts. In onderzoek kwamen soms hoofdpijn, duizeligheid en een opgeblazen gevoel voor, ongeveer even vaak als bij placebo [3].

Mag je citroenmelisse gebruiken tijdens de zwangerschap?

Uit voorzorg liever niet. Het Voedingscentrum adviseert geen kruidenpreparaten te gebruiken, en onderzoek naar effecten op zwangerschap en vruchtbaarheid ontbreekt [1], [8].

Kun je citroenmelisse combineren met valeriaan?

Ja, citroenmelisse en valeriaan zitten vaak samen in één product. Gebruik je kalmerende medicijnen of slaapmiddelen, overleg dan eerst met je arts of apotheker. In onderzoek werd die combinatie gebruikt in doses tot 320 mg citroenmelisse en 640 mg valeriaan per dag [4].

Hoe gebruik je citroenmelisse?

Capsules en tabletten neem je met water, meestal bij een maaltijd of in de avond. Druppels doe je in een beetje water, en thee zet je van gedroogd blad. Houd de dosering op het etiket aan en gebruik niet meerdere citroenmelisse-producten tegelijk.

*Gezondheidsclaim in afwachting van goedkeuring door de Europese Commissie.

Voor 21:00 besteld, dezelfde dag verzonden. Twijfel je welke vorm bij jou past? Onze klantenservice denkt graag met je mee.

Bronnen

1. Voedingscentrum, "Kruidenpreparaten." [Online]. Beschikbaar: https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/kruidenpreparaten.aspx [Geraadpleegd: 4 sep. 2026].
2. "Lemon Balm," in Drugs and Lactation Database (LactMed). Bethesda (MD): National Institute of Child Health and Human Development, herzien 15 maart 2026. [Online]. Beschikbaar: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK501841/ [Geraadpleegd: 4 sep. 2026].
3. "Lemon Balm," in LiverTox: Clinical and Research Information on Drug-Induced Liver Injury. Bethesda (MD): National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases, bijgewerkt 10 februari 2024. [Online]. Beschikbaar: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK600583/ [Geraadpleegd: 4 sep. 2026].
4. I. M. Mathews e.a., "Clinical Efficacy and Tolerability of Lemon Balm (Melissa officinalis L.) in Psychological Well-Being: A Review," Nutrients, vol. 16, nr. 20, art. 3545, okt. 2024. [Online]. Beschikbaar: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39458539/
5. M. V. B. Oliveira e.a., "Unraveling the Effects of Melissa officinalis L. on Cognition and Sleep Quality: A Narrative Review," International Journal of Molecular Sciences, vol. 26, nr. 21, art. 10566, okt. 2025. [Online]. Beschikbaar: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41226605/
6. A. Shakeri, A. Sahebkar en B. Javadi, "Melissa officinalis L. - A review of its traditional uses, phytochemistry and pharmacology," Journal of Ethnopharmacology, vol. 188, pp. 204-228, jul. 2016. [Online]. Beschikbaar: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27167460/
7. I. A. Cîmpeanu e.a., "Melissa officinalis L. (Lemon Balm): An Integrative Review of Phytochemistry and Evidence from Preclinical Research to Clinical Studies," Plants, vol. 15, nr. 4, art. 650, feb. 2026. [Online]. Beschikbaar: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41754356/
8. A. L. Roe en A. Venkataraman, "The Safety and Efficacy of Botanicals with Nootropic Effects," Current Neuropharmacology, vol. 19, nr. 9, pp. 1442-1467, 2021. [Online]. Beschikbaar: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34315377/
9. M. Auf'mkolk e.a., "Inhibition by certain plant extracts of the binding and adenylate cyclase stimulatory effect of bovine thyrotropin in human thyroid membranes," Endocrinology, vol. 115, nr. 2, pp. 527-534, aug. 1984. [Online]. Beschikbaar: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6745167/

Inhoudelijk gecontroleerd door Jochum Smid, Biobased Chemicus. Laatst bijgewerkt op 4 september 2026.

Een voedingssupplement is een aanvulling op de voeding en geen vervanging van een gezonde, gevarieerde voeding.